Թումանյանի քառյակների վերլուծում

Վերջացա՜վ…
Կյանքս մաշվեց, վերջացա՜վ.
Ինչ հույս արի` փուչ էլավ,
Ինչ խնդություն` վերջը ցա՜վ:

Այս քառյակում նկարագրվում է հեղինակի հուսահատ վիճակը, երևում է, որ նա կորցրել է հույսը, քանի որ ամեն լավի վերջում միշտ վատն է տեսել:

* * *
Ու՞ր կորա՜ն…
Մոտիկներս ու՞ր կորա՜ն,
Ինչքան լացի, ձեն ածի`
Ձեն չտվին, լու՜ռ կորան:

Այս քառյակում նկարագրվում է մենակություն և տխխրություն, քանի որ հեղինակը փնտրում է մարդկանց, ովքեր պետք է լինեին իր կողքին, սակայն չկային, և նա մենակության էր մատնվել:

* * *

Քանի՜ մահ կա իմ սրտում,
Թափուր գահ կա իմ սրտում.
Չէ՞ դու էլ ես մահացու.-
Մահի ահ կա իմ սրտում:

Այս քառյակում հեղինակը գրել էր այն ահի մասին, որն ունի մահի հանդեպ:

* * *

Հին աշխարհքը ամեն օր
Հազար մարդ է մտնում նոր,
Հազար տարվան փորձն ու գործ
Սկսվում է ամեն օր:

Այս քառյակում Թումանյանը նկարագրում է մեր աշխարհը և շեշտում այն փաստը, որ ամեն օր մի նոր օր և հնարավորություն է:

Դանիել Վարուժան- Ձոն

Դանիել Վարուժան

Եղեգնյա գըրչով երգեցի փառքեր.
— Քեզի ընծա՜, իմ հայրենիք —
Սոսյաց անտառեն էի զայն կըտրեր…
— Քեզի ընծա՜, հին հայրենիք —
Եղեգնյա գըրչով երգեցի քուրմեր.
Ընդ եղեգան փող լու’յս ելաներ:

Եղեգնյա գըրչով երգեցի կարոտ.
— Ձեզի ընծա՜, հայ պանդուխտներ —
Ան տարաշխարհիկ բույսի մ’’էր ծըղոտ…
— Ձեզի ընծա՜, հեգ պանդուխտներ —
Եղեգնյա գըրչով երգեցի հարսեր.
Ընդ եղեգան փող ո՛ղբ ելաներ:

Եղեգնյա գըրչով երգեցի արյուն.
— Ձեզի ընծա՜, սուրի զոհեր —
Ան ծլած էր մոխրի մեջ իբրև կընյուն…
— Ձեզի ընծա՜, կրակի զոհեր —
Եղեգնյա գըրչով երգեցի վերքեր.
Ընդ եղեգան փող սի՛րտս ելաներ:

Եղեգնյա գըրչով որբ տունս երգեցի.
— Քեզի ընծա՜, հայր ալեհեր –
Ցամաքած աղբյուրեն մեր զայն հոտեցի…
— Քեզի ընծա՜, մայր կարևեր —
Եղեգնյա գըրչով օճախս երգեցի.
Ընդ եղեգան փող ծու՛խ ելաներ:

Ու պայքա՜ր, պայքա՜ր, պայքա՜ր երգեցի.
— Ձեզի ընծա՜, հայ մարտիկներ —
Գրիչս եղավ անթրոց սըրտերու հնոցի…
— Ձեզի ընծա՜, քաջ մարտիկներ —
Եղեգնյա գըրչով վըրեժ երգեցի.
Ընդ եղեգան փող բո՛ց ելաներ:

                                                                   Դանիել Վարուժան

 Վերլուծություն

Բանաստեղծության ընթացքում գրողը նստած իր եղեգնյա գրչով գրում էր և ամեն քառատողից հետո ասում էր, թե իր եղեգնյա գրչից ինչ է առկայծում: Առաջին տան մեջ փողից լույս է դուրս գալիս, քանի որ նա գրում է իր հին հայրենիքի, սոսյաց անտառների մասին, որ նրանք այնքան թանկ են իր համար և հնության մեջ երևում են լույսի միջից:

Երկրորդ տան մեջ գրում է կարոտի, հայ պանդուխտների և հարսերի մասին: Ու այս անգամ փողից ողբ է դուրս գալիս, քանի որ հարսերը մնում են մենակ և մեծացնում իրենց երեխաներին:

Երրորդ տան մեջ նշում է հայրենիքի զոհերի մասին, ովքեր իրենց կյանքը տալով ազատում են հազարավոր մարդկանց ու մանուկներին ցավից ու իրենց ազատությունը շնորհում նրանց: Մեծ ցավով էր գրում այս ամենը Դանիել Վարուժանը, ինչպես ինքն է ասում երրորդ քառյակի մեջ՝ «Եղեգնյա գրչից սիրտս է ելնում»:

Չորրորդ տան մեջ եղեգնյա գրչով իր տունն է երգում, ալեհեր հորը, մորը և եղեգնյա գրչից ծուխ է դուրս գալիս, այսինքն տան մեջ կյանք է տեսնում, ծուխ է դուրս գալիս երդիկից և ապրում է մի հայ համերաշխ ընտանիք:

Իսկ ամենավերջին տնում կարծես եղեգնյա գրիչը ուժ է առնում ու տալիս մարտիկներին կոչ անելով «պայքա՜ր »: Ու այդ ընթացքում եղեգնյա գրչից բոց է դուրս գալիս լսվող պայքարներից…

Հայոց լեզու- Առաջադրանքներ

  1. Լրացրու բաց թողած տառերը և կետադրիր։
  2. Մեկնաբանիր կետադրությունդ։
  3. Որոշիր, թե բարձրաքանդակ, բանաստեղծական, մտնեիբառերը քանի բաց և քանի փակ վանկ ունեն։
  4. Որոշիր, թե երեք, արևոտ, ողորմելի, նստած բառերը քանի տառ և քանի հնչյուն ունեն։
  5. Տեքստից գտիր մեկական ու, ի, ը ձայնավորների և յա երկհնչյունի հնչյունափոխությամբ բառ։
  6. Տեքստից գտիր անհարթ, խժռել, որմնասյուն, տաղանդ, մտածել բառերի հոմանիշները։
  7. Գտիր մեկական ա և ո ներքին հոլովումների ենթարկվող բառ։
  8. Տեքստից գտիր կապերը։
  9. Ի՞նչ խոսքի մաս են հանկարծ, արդեն, այլևս բառերը։ Նշիր նաև տեսակը։
  10. Դուրս գրիր բաղադրյալ ստորոգյալները։

Տեքստ

1.2
Երեք հարյուր հիսունվեց թվականին` գարնանային արևոտ մի օր, Եփեսոսի խորդուբորդ փողոցներում` հանկարծ լսվեցին սրտապատառ բացականչություններ.

— Օգնեցե~ք, ժողովո’ւրդ, Արտեմիսի տաճարն այրվում է։

Իրոք, կրակն արդեն լափել էր բարձրաքանդակ մույթերը, ժանեկազարդ խոյակները, մարդկային քանքարի ստեղծած հրաշալիքը փրկել այլևս անհնար էր։

Այդ ժամանակ Եփեսոսում ապրում էր անօրեն ու ողորմելի մի մարդուկ` Հերոստրատ անունով։ Սա ոչ մի լուրջ գործով չէր զբաղվում, վատնում էր հորից մնացած ունեցվածքը և ամբողջ օրը նստած` անգործությունից `հորանջում ու ձանձրանում էր։ Նա, սակայն, փառատենչ էր ու սնապարծ: <<Բնությունն ինձ չի շնորհել ո’չ փիլիսոփայական խորաթափանցություն, ո’չ բանաստեղծական քանքար, ո’չ զորավարի ձիրք, որոնցով մտնեի պատմության մեջ։ Իսկ ես անմահություն եմ տենչում, ուզում եմ մնալ պատմության էջերում և սերունդների շուրթերին>> — խորհում էր այդ սինլքորը։

 
3.
բարձրաքանդակ- բար- ձրա-քան-դակ- 3փակ, 1բաց
բանաստեղծական— բա-նա-ստեղ-ծա-կան- 3բաց, 2փակ
մտնեի -մըտ-նե-ի- 2 փակ, 1 բաց

4.

երեք- 4տառ, 5 հնչյուն

արևոտ-5 տառ, 6 հնչյուն

ողորմելի- 8 տառ,  9 հնչյուն

նստած- 5 տատ, 6 հնչյուն

5. ժանյակ- ժանեկ-յա

Գարուն- գարնանային- ու

Սրտապատառ- սիրտ- ի

Հայր-հորից-ա

Դանիել Վարուժան-«Անդաստան»

Կարդում ենք արևմտահայերեն
Դանիել Վարուժան, «Անդաստան»

Դանիել Վարուժանն իր այս բանաստեղծության մեջ խոսում էր խաղաղության, բերկրության, առատության մասին: Այն կարելի է օրհներգ համարել, հատկապես, որ վերնագիրն էլ նշանակում է դաշտի օրհներգ: Դանիել Վարուժանը խաղաղություն էր մաղթում, որպեսզի չհոսի արյուն, պատերազմներ չլինեն, այլ միայն աշխատանք լինի:

Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին
Լայն երակին մեջ ակոսին.

Այս տողերով հեղինակը ցանկանում էր, որ հասկերն առատ լինեն, ոչխարներն արածեն, այսինքն խաղաղության հետ մեկտեղ նաև բերրիություն և առատություն լինի:

Ամեն աստղե ցող կայլակի,
Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.
Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝
Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Իսկ այս տողերով հեղինակը ցանկանում էր, որպեսզի բարեկեցություն և սեր լինի՝

Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,
Հորդի գինին բաժակներուն.
Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝
Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Բանաստեղծության մեջ հեղինակը շատ գույներ է օգտագործել: Օրինակ՝ կարմիր, որը գինին է խորհրդանշում, կապույտ, որը խաղաղության գույնն է, կանաչ, դեղին, որոնք բնության և բարեկեցության գույնն են: Բանաստեղծությունն օրհներգի նման բոլորին խաղաղություն է մաղթում, բերկրություն, սեր, բարեկեցություն, այն ինչ պետք է երջանիկ ապրելու համար:

Ակսել Բակունց- Սպիտակ ձին

<<Սպիտակ ձին>> Բակունցի լավագույն ստեղծագործություններից է։Ներկայացված է հայ գյուղը Առաջին համաշխ․ պատերազմի տարիներին։Պատմվածքի հերոսներն են ՝Շարմաղ Բիբին,Նրա վորդի Սիմոնը,դուստր Շողերը,համագյուղացիներց Սաքու տղան,Շիլ Իվանը,Շողունց Աքելը,Գիլանց Մուքին,Կոստանդ աղան։

Սիմոնի մայրը՝Շարմաղ Բիին երևում է մեկ պատմվածքի սկզբում,մեկ ՝ վերջում,բացելով ու փակելով դուռը,կարծես ներկայացնելով հայ գյուղի ծանր վիճակը։

Առաջին համաշխ․ պատերազմ էր ՝ և թագավորի հրամանով հավաքվում էին բոլոր ձիերը։Ձին թաքցնելու և չներկայացնելու դեպքում սահմանված էր ծանր տուգանքներ։Ցոլակը՝ Սիմոնի ձին,նրանց ըտանիքի միակ հույսն էր։Սիմոնը ձին գնել էր երկու տարի առաջ,տալով իրենց էշը,հորթը,մի կարպետ և երկու բոռ ցորեն,այսինքն ամբողջ տնտեսությունը։Ըտանիքը արցունքն աչքերին ճանապարհ է դնում Ցոլակին։Մի տխուր առավոտ էր,և գյուղացիները լուռ ճանապարհ են ընկնում դեպի քաղաք։

Պատմվածքի գագաթնակետը գետափի տեսարանն է։Իմանալով,որ հիվանդ ձիերին չեն տանում՝ Սիմոնը որոշում է Ցոլակի մեջքին չեչաքարով վերք բացել։Բայց Ցոլակին տանում են և Սիմոնի սրտում մնում է տանջող ցավը,ոչ միայն,որ կորցրեց Ցոլակին,այլ ՝ որ վերք ու ցավ պատճառեց նրան։

Պատմվածքը վերնագրված է <<Սպիտակ ձին>>,խոսքը Կոստանդ Աղայի ձիու մասին է։Սանուտեր Կոնստանդ աղան սպիտակ ձիով գալիս է քաղաք և սպիտակ ձիով էլ ետ դառնում,դրա փոխարեն հրապարակ է բերում մի հիվանդ ձի։

Բակունցը այս պատմվածքով ներկայացնում է կյանքի անարդարությունը,անհավասարությունը,ինչպես գյուղացիներն էին ասում կյանքի սևն ու սպիտակը։

Ռազմամարզական ճամբար Արատեսում

Իմ առաջին գիշերակացով ճամփորդությունը, որից մինչև հիմա հիացած եմ: Բնությունը շատ գեղեցիկ էր` սարերը, ձերորեը, վտակները ու ջրվեժները: Ունեցել ենք շատ լավ օրեր ու պահեր: 
Մեծ դժվարությամբ նվաճել ենք Սմբատաբերդը: Սակայն անյտեղի գեղեցկության համար արժեր այդքան ուժ և ժամանակ կորցնել: Երգել  ու պարել ենք խարույկի շուրջ, անցկացրել առողջագիտական ստուգատես, կատարել ենք խմբակային աշխատանքներ, խաղցել ենք ռազմամարզական խաղեր: 
Անցակցրել ենք հիանալի օրեր: Անհամբեր կսպասեմ նոր ճամփորդության:

Մագնեզիում

Մագնեզիումը քիմիական տարր է `Mg խորհրդանիշով և 12 ատոմային համարով: Այն փայլուն մոխրագույն պինդ նյութ է, որը խիստ ֆիզիկական նմանություն ունի պարբերական համակարգի երկրորդ սյունակի մյուս խմբի (2-րդ խմբի կամ ալկալային մետաղներ) մյուս բոլոր տարրերի. Բոլորը 2-րդ խմբի տարրերը ունեն էլեկտրոնի նույն կազմաձևը արտաքին էլեկտրոնային թաղանթում և նման բյուրեղային կառուցվածք:

Մագնեզիումը արտադրվում է խոշոր, ծերացող աստղերի մեջ ածխածնի միջուկին երեք հելիումի միջուկների հաջորդական ավելացումից: Երբ այդպիսի աստղերը պայթում են որպես գերնորություններ, մագնեզիումի մեծ մասը դուրս է մղվում միջաստղային միջավայր, որտեղ այն կարող է վերամշակվել նոր աստղային համակարգերի մեջ: Մագնեզիումը Երկրի ընդերքում ութերորդ ամենատարածված տարրն է և Երկրի չորրորդ ամենատարածված տարրը (երկաթից, թթվածնից և սիլիցիումից հետո) ՝ կազմելով մոլորակի զանգվածի 13% -ը և մոլորակի թիկնոցի մեծ մասը: Դա ծովային ջրում լուծված երրորդ ամենատարածված տարրն է ՝ նատրիումից և քլորից հետո:

Մագնեզիումը բնականաբար տեղի է ունենում միայն այլ տարրերի հետ համատեղ, որտեղ անփոփոխ ունի +2 օքսիդացման վիճակ: Ազատ տարրը (մետաղը) կարող է արհեստականորեն արտադրվել և խիստ ռեակտիվ է (չնայած մթնոլորտում այն ​​շուտով պատված է օքսիդի բարակ շերտով, որը մասամբ խանգարում է ռեակտիվությունը. Տե՛ս պասիվացում): Ազատ մետաղն այրվում է բնորոշ փայլուն-սպիտակ լույսով: Այժմ մետաղը ստացվում է հիմնականում աղաջրից ստացված մագնեզիումի աղերի էլեկտրոլիզի միջոցով և հիմնականում օգտագործվում է որպես ալյումին-մագնեզիում համաձուլվածքների բաղադրիչ, երբեմն կոչվում է մագնալիում կամ մագնելիում: Մագնեզիումը պակաս խիտ է, քան ալյումինը, և խառնուրդը գնահատվում է թեթևության և ուժի համադրության համար:

Մագնեզիումը զանգվածով տասնմեկերորդ ամենատարածված տարրն է մարդու մարմնում և անհրաժեշտ է բոլոր բջիջների և մոտ 300 ֆերմենտների համար: Մագնեզիումի իոնները փոխազդում են պոլիֆոսֆատային միացությունների հետ, ինչպիսիք են ATP- ն, DNA- ն ու RNA- ն: Հարյուրավոր ֆերմենտների գործարկման համար անհրաժեշտ է մագնեզիումի իոններ: Մագնեզիումի միացությունները օգտագործվում են բժշկորեն որպես ընդհանուր լուծողականներ, հակաթթուներ (օրինակ ՝ մագնեզիայի կաթ) և աննորմալ նյարդերի գրգռումը կամ արյան անոթների սպազմը կայունացնելու համար `այնպիսի պայմաններում, ինչպիսին է էկլամպսիան:

Մագնեզիում

Magnesium is a chemical element with the symbol Mg and atomic number 12. It is a shiny gray solid which bears a close physical resemblance to the other five elements in the second column (group 2, or alkaline earth metals) of the periodic table: all group 2 elements have the same electron configuration in the outer electron shell and a similar crystal structure.

Magnesium is produced in large, aging stars from the sequential addition of three helium nuclei to a carbon nucleus. When such stars explode as supernovas, much of the magnesium is expelled into the interstellar medium where it may recycle into new star systems. Magnesium is the eighth most abundant element in the Earth’s crust and the fourth most common element in the Earth (after iron, oxygen and silicon), making up 13% of the planet’s mass and a large fraction of the planet’s mantle. It is the third most abundant element dissolved in seawater, after sodium and chlorine.

Magnesium occurs naturally only in combination with other elements, where it invariably has a +2 oxidation state. The free element (metal) can be produced artificially, and is highly reactive (though in the atmosphere it is soon coated in a thin layer of oxide that partly inhibits reactivity – see passivation). The free metal burns with a characteristic brilliant-white light. The metal is now obtained mainly by electrolysis of magnesium saltsobtained from brine, and is used primarily as a component in aluminium-magnesium alloys, sometimes called magnalium or magnelium. Magnesium is less dense than aluminium, and the alloy is prized for its combination of lightness and strength.

Magnesium is the eleventh most abundant element by mass in the human body and is essential to all cells and some 300 enzymes.  Magnesium ions interact with polyphosphate compounds such as ATP, DNA, and RNA. Hundreds of enzymes require magnesium ions to function. Magnesium compounds are used medicinally as common laxatives, antacids (e.g., milk of magnesia), and to stabilize abnormal nerve excitation or blood vessel spasm in such conditions as eclampsia.

Սահյանական օրեր…

***

Սպասողներ կան ինչ-որ տեղ դեռ ինձ,

Ինչ-որ տեղ արդեն հեռավոր հուշ եմ:

Մեկի համար դեռ ամռան թեժություն,

Իսկ մեկի համար աշնան մշուշ եմ…

Բայց թե, ի՞նչ արած, ինչքան չլինի,

Ինձ ամենից լավ ես եմ ճանաչում

Եվ ասում եմ, որ բոլորն իմանան.

-Իրիկնաժամի մղեղների մեջ

Ծարավ կալվորի դատարկված կուժ եմ:

Վերլուծություն՝

Այս բանաստեղծության ասելիքն այն է, որ մենք ամեն մի պատմության մեջ մեր դերն ունենք: Մեկի կյանքում վատն ենք, մեկի կյանքում լավը: Պետք է պարզապես համակերպվել այն մտքի հետ, որ միշտ և բոլոր դեպքերում լավը չենք լինելու:

***

Մերոնք նստել են իրիկնահացի:

Տատս շերեփով բոլորին հերթով

Վարձն ես հատուցում՝ օրվա արածի:

Նստել են նչանք լուռ, առանց բառի

Եվ փչում են, որ ապուրը սառի:

Նստել են…մենակ ես եմ բացակա:

Եվ տատն ասում է.

-Ուշացավ: Ոչինչ: Ուր որ է կգա:

Եվ պապն ասում է.

-Օրհնվի ճամփան, օրհնանքս վկա,

Լավ կանի՝ չգա,

Մեր գերդաստանի պատվիրակն է նա

Լույս աշխարհի մեջ,

Ուր սիրտը կուզի, թող այնտեղ գնա,

Նա էլ որ եկավ, նորից կմեռնենք,

Լույս աշխարհում մեզ հիշող չի մնա:

Վերլուծություն՝

Այս բանաստեղծության ասելիքն այն է, որ կյանքում լինում են տարբեր իրավիճակներ, երբ մենք բացակա ենք, բայց մեզ կա սպասող մեկը,  ով վստահ է, որ մենք ուշացած, բայց կգանք:

Русский язык


10։50- десять часов пятьдесят минут, пятьдесят минут одиннадцати , без дести одиннадцать
10։30- пол одиннадцати , тридцать минут одиннадцати, десять часов тридцать минут
10։35- тридцать пять минут одиннадцати , десять часов тридцать пять минут,
12։55- пятьдесят пять минут тринадцати, без пяти первого, двенадцать часов пятьдесят пять минут
12։45- без четверти первого, двенадцать часов сорок пять минут, сорок пять минут первого
13։35- тридцать пять минут второго, тридцать тридцать пять
9։45- без четверти
9։50- без десяти десять, девять часов пятьдесят минут, пятьдесят минут десятого
6։40-шесть часов сорок минут, без двадцати семь, сорок минут седьмого
5։50- без дести шесть, пять часов пятьдесят минут, пятьдесят минут шестого
22։10- десять минут одиннадцати, десять часов десять минут
22։30- пол одиннадцати, десять часов тридцать минут
20։15- восемь часов пятнадцать минут, пятнадцать минут девятого
21։20- двадцать минут десятого, девять часов двадцать минут